Астанадағы танымал ЖОО-да сабақ берген өзбекстандық ғалым тыңшы ретінде ұсталды – BBC

Астанадағы Мақсұт Нәрікбаев атындағы университеттің халықаралық қатынастар пәнінен сабақ берген Өзбекстан азаматы, профессор Икболжон Карабаев ұсталды, деп хабарлайды Azattyq Rýhy агенттігі BBC-дің өзбек қызметіне сілтеме жасап.

Карабаевтың 3 шілдеден бері қамауда отырғаны хабарланды. Ол Астанада әйелі және кәмелетке толмаған үш баласымен бірге тұрған.

Анонимді болуды қалаған профессордың жақын туысының айтуынша, азаматтық киімдегі бірнеше адам Карабаевтың үйіне келіп, оны тыңшылық жасады деген күдікке ілінгенін айтып, алып кеткен. Туыстарына ғалымның Астанадағы Өзбекстан консулдығының қызметкерімен ықтимал байланысы болғаны туралы тұспал жасалған.

Туыстарының мәліметінше, Қазақстан Қылмыстық кодексінің 176-бабы («Тыңшылық») бойынша қылмыстық іс қозғалған. Бұл бап бойынша шет мемлекеттердің немесе ұйымдардың мүддесі үшін мемлекеттік құпияларды жинау, беру, ұрлау немесе сақтау сияқты әрекеттер үшін жауапкершілік қарастырылған. Кінәсі дәлелденген жағдайда, 10 жылдан 15 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған.

Басылым дереккөздерінің нұсқасына сәйкес, ғалымға деген қызығушылықтың ықтимал себептерінің бірі оның аса маңызды минералдар саласындағы зерттеу жұмысы болуы мүмкін. 2025 жылдың сәуірінде Карабаев Қазақстан мен Өзбекстанның аса маңызды минералдарға қатысты құқықтық, саяси және стратегиялық ұстанымдары туралы зерттеуін аяқтаған. Алайда бұл жұмыс әзірге жарияланбағаны айтылды.

Бұған дейін, 2024 жылдың қазан айында профессор Орталық Азияның сирек жер элементтеріне деген халықаралық қызығушылықтың артуына арналған зерттеуін де таныстырған. Зерттеуде, атап айтқанда, Қытайдың өңір нарығына ықпалы және жаһандық жеткізу тізбектерінің өзгеруі қарастырылған.

Ғалымның әріптестері мұндай бағыттағы мамандардың дипломаттармен және сарапшылармен тұрақты түрде байланыста болатынын, сондықтан арнайы қызметтердің назарына ілігуі мүмкін екенін атап өтті. Сонымен қатар әріптестерінің бірі Карабаевты академиялық талаптарды қатаң сақтайтын, кәсіби білімі жоғары ғалым ретінде сипаттаған.

Профессордың отбасы заң көмегіне қатысты проблемалар да бар екенін мәлімдеді. Олардың айтуынша, мемлекет тағайындаған адвокат Карабаевқа бір-ақ рет барған, ал отбасы жалдаған жеке қорғаушы оған әзірге кіре алмай отыр. Туыстарының айтуынша, адвокаттың ғалымға кіруіне ҰҚК-нің рұқсаты қажет. Алайда олардың сөзінше, бұл рұқсатты беру әлі күнге дейін шегеріліп келеді.

Отбасы ғалымға адвокаттың кіруін қамтамасыз етуді сұрап, ҰҚК-ге, Бас прокуратураға, Қазақстан Ішкі істер министрлігіне және құқық қорғау ұйымдарына өтініш жолдаған. Әзірге бұл өтініштерге ресми жауап берілмеген.