Әрбір адам өз үйінен себепсіз ешкім шығарып жібере алмайтынына сенімді болуы қажет – Ластаев

Конституциялық комиссияның отырысында Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Артур Ластаев тұрғын үйге қатысты құқық қорғау мәселесіне тоқталып, бұл тақырыптың қазіргі Қазақстан үшін айрықша маңызға ие екенін айтты, деп хабарлайды Azattyq Rýhy.

Тұрғын үйге құқық азаматтардың негізгі, түпкілікті құқықтарының бірі болып саналады.

Артур Ластаевтың сөзінше, тұрғын үй тек баспана ретінде ғана емес, қауіпсіз, қолжетімді әрі өмір сүруге жарамды орта ретінде қарастырылуы тиіс. Бұл ең алдымен су, электр энергиясы және жылу сияқты элементарлық игіліктердің болуын білдіреді. Сонымен қатар әрбір адам өз үйінен себепсіз ешкім шығарып жібере алмайтынына сенімді болуы қажет.

Уәкіл тұрғын үйге құқықтың негізгі өзегі - азаматтарды ерікті әрі негізсіз мәжбүрлі көшіруден қорғау кепілдігі екенін атап өтті. Оның айтуынша, халықаралық стандарттар тұрғындарды көшіруге тек бірнеше шарт бір мезгілде орындалған жағдайда ғана жол береді. Сол талаптардың ең бастысы заңды негіздің болуы.

«Адамды қалаған уақытта көшіріп жіберуге болмайды. Тұрғындардың құқықтарын қорғау әрдайым басымдыққа ие болуы тиіс. Жуырда ғана ауа температурасы 25–30 градусқа дейін төмендеді. Осындай жағдайда адамдарды үйінен шығару қаншалықты орынды?» - деді ол.

Артур Ластаев жалғыз баспанасы бар азаматтар мен кәмелетке толмаған балалары бар отбасылардың жағдайына да назар аударды. Оның айтуынша, кейбір жағдайларда көшіру азаматтардың өмірі мен денсаулығын қорғау мақсатында жүргізілуі мүмкін. Мәселен, бұл тұрғын үй адам өміріне қауіп төндіретін аумақта орналасқан кезде болуы мүмкін.

«Тұрғын үйге құқық адамды өміріне қауіпті жағдайда тұруға мәжбүрлеу дегенді білдірмейтінін айтты. Заңды негіз болғанның өзінде барлық рәсімдер толық сақталуы тиіс. Атап айтқанда, әрбір азаматтың сотта өз құқығын қорғау мүмкіндігі қамтамасыз етілуі қажет», - деді Ластаев.

Осыған байланысты ол тұрғын үй жағдайы мен көшіруге қатысты барлық дауларды тек сот шешуі тиіс екенін айтты. Осы себепті Конституцияда сот шешімінсіз тұрғын үйге қол сұғуға да, одан көшіруге де жол берілмейтіні туралы норманы бекіту ұсынылып отыр.

 «Конституция, ең алдымен, адамға бағытталған құжат болып табылады. Ал қабылданатын нормалар азаматтардың мүддесі үшін қызмет етуі тиіс», - деді ол.

Сондай-ақ Артур Ластаев жаңа Конституция жобасы азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғаудың анағұрлым орнықты әрі түсінікті кепілдіктер жүйесін қалыптастыратынын айтты. Оның сөзінше, құжат құқықтық айқындықты жүйелі түрде күшейтіп, сот арқылы қорғану тетіктерін кеңейтеді және адамға бағдарланған мемлекеттік басқару қағидатын негізгі ұстаным ретінде бекітеді.

Сонымен қатар жоба азаматтардың күнделікті өмірде бетпе-бет келетін жағдайларын ескере отырып әзірленген. Ол адамның негізгі құқықтарына әсер етуі мүмкін ерікті шешімдердің алдын алуға бағытталған.

Осы тұрғыдан алғанда, жаңа Конституция жобасы қоғамның әділдікке, қауіпсіздікке және адам қадір-қасиетіне құрметке деген сұранысына толық жауап береді. Жүргізілген жұмыс пен кең ауқымды қоғамдық талқылауларды ескере отырып, құжат азаматтардың мүддесін білдіретін жоба ретінде жалпыұлттық референдумға шығарылып, қолдауға лайық деп бағаланып отыр.