Мұрат Әбенов халықаралық міндеттемелерді қабылдауда егемендікке басымдық беруді ұсынды

Мәжіліс депутаты, «AMANAT» партиясы фракциясының мүшесі Мұрат Әбенов Конституциялық комиссияның отырысында халықаралық шарттар мен ұлттық заңнаманың арақатынасы жөнінде пікір білдірді, деп жазады Azattyq Rýhy 

Оның айтуынша, бұл мәселе көп жыл бойы сарапшылар мен қоғам арасында талқыланып келе жатқан өзекті тақырыптардың бірі.

«2019 жылдан бері, Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі құрылған сәттен бастап, көптеген сарапшылар халықаралық шарттардың басымдығы мәселесін көтеріп келеді. Іс жүзінде бұл ұлттық заңнамамен коллизиялар мен қайшылықтарға жиі әкелді», – деді ол.

Әбенов жаңа Конституция жобасы халықаралық құқықтың жалпыға бірдей танылған нормалары мен ратификацияланған шарттардың заңдық күшін жоққа шығармайтынын атап өтті. Оның айтуынша, Қазақстан адам құқықтары саласын қоса алғанда, халықаралық міндеттемелерге адалдығын сақтайды.

Сонымен қатар, геосаяси және құқықтық тәуекелдер күшейген жағдайда халықаралық міндеттемелерді қабылдау мемлекеттік егемендік пен конституциялық құрылымның негіздері тұрғысынан неғұрлым мұқият бағалауды талап етеді.

Депутат қолданыстағы Конституцияда коллизия туындаған жағдайда халықаралық шарттардың заңдардан басым екені көзделгенін еске салды. Оның пікірінше, бұл мемлекеттің құқықтық реттеуді уақтылы түзету мүмкіндігін шектейді.

«Жаңа Конституция жобасында халықаралық шарттар қолданыстағы құқық мәртебесін сақтайды, алайда ең жоғары заңдық күшке тек Конституция ғана ие болады», – деді Мұрат Әбенов.

Ол мұндай модель көптеген мемлекеттердің тәжірибесіне сай келетінін және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға бағытталғанын атап өтті.

Әбенов халықаралық шарттарды қолданысқа енгізу мәселесіне де ерекше тоқталды. Оның айтуынша, қазіргі формулировкалар бұл процестерді заңға тәуелді актілермен реттеуге мүмкіндік береді, ал бұл ашықтықты төмендетіп, құқықтық белгісіздік туғызады.

Жаңа редакцияда азаматтардың құқықтары мен міндеттері тек ашық рәсімдер арқылы қабылданатын заңдармен ғана айқындалуы тиіс екені бекітілмек.

«Біз халықаралық міндеттемелер тек Парламент қабылдаған және қоғамдық талқылаудан өткен заңдар арқылы ғана күшіне енуі тиіс екенін нақты көрсетуіміз керек», – деді ол.

Сөзінің соңында Мұрат Әбенов Конституция ең жоғары заңдық күшке ие болатын құқықтық нормалар иерархиясы құқықтық жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз етіп, азаматтардың негізгі құқықтарын қорғауға мүмкіндік беретінін атап өтті.