Ақша қайда кетіп жатыр? Әлихан Смайылов Назарбаев зияткерлік мектептерінің былығын ашты

Автор: Нұргүл Абай

Тексеріс қорытындысы бойынша бір материал құқық қорғау органдарына жолданды

ҚР Жоғары аудиторлық палатасының ресми сайты

Жоғары аудиторлық палата Назарбаев зияткерлік мектептеріне 2019-2023 жылдары бөлінген бюджет қаражатының қалай жұмсалғанын тексерді. Мемлекеттік аудит қорытындысы бойынша бірқатар заңбұзушылық анықталған, деп хабарлайды Azattyq Rýhy.

ЖАП баспасөз қызметінің ақпаратынша, төрт жыл ішінде Назарбаев зияткерлік мектептерінің қызметіне бюджеттен 250 млрд теңге бөлінген, соның ішінде 22 млрд теңгеден астамы НЗМ-ның оң тәжірибесін басқа мектептерге тарату үшін қаралған. Алайда бүгінгі таңда мемлекеттік жоспарлау жүйесінде Назарбаев зияткерлік мектептерінің рөлі нақты айқындалмай отыр.

Мәселен, жалпы білім беретін мектептерге НЗМ әзірлеген оқулықтарды енгізу көрсеткіші өте төмен. Салалық министрлік мақұлдаған 3 мыңнан астам оқулықтың небары 67-сі немесе 2 пайызы ғана Назарбаев зияткерлік мектептерінің үлесіне тиесілі. Яғни ұйымның орта білім беру жүйесін дамыту әлеуеті толық пайдаланылмай отыр.

Жоғары аудиторлық палатаның төрағасы Әлихан Смайылов бұл бағыттағы нәтиженің бөлінетін қаражатқа сәйкес келмейтініне назар аударды.

«Ұлытау облысының бүкіл бюджетін құрайтын қаражат осы бес жылдан аз уақыт ішінде Назарбаев зияткерлік мектептеріне бөлінген. Оның ішінде 22 млрд теңгеден астамы тәжірибені таратуға қаралған. Статистиканы қалай қарасақ та, өкінішке қарай, айтарлықтай өзгеріс жоқ. Оның үстіне, бұл тіпті мемлекеттік жоспарлау жүйесі аясында да қамтылмаған», — деді Әлихан Смайылов.

Аудит барысында Назарбаев зияткерлік мектептерінде шын мәнінде өтпеген іс-шаралардың жоспарланғаны анықталды. 2019-2023 жылдары орындалмаған шаралар көлемі шамамен 8 млрд теңгені құраған.

Пайдаланылмаған қаражатты кейінгі жылдарға ауыстыру салдарынан бюджет қаражаты қалдықтарының едәуір көлемінің қалыптасуына алып келді. Мәселен, үш жыл ішінде НЗМ 16,4 млрд теңгені игермеген, ал банк шоттарында жыл сайын 27 млрд теңгеден 55 млрд теңгеге дейін ақша қалдығы жинақталған.

НЗМ өткізген сатып алулар бойынша 10,5 млрд теңгеге заңбұзушылықтар анықталды. Мысалы, 1 млрд теңгеден астам сомаға бір көзден сатып алу тәсілін заңсыз қолдану, өтінімдерді негізсіз жіберу немесе қабылдамау және тағы басқа жағдайлар орын алған. Бұдан басқа, Мемлекеттік кірістер комитетінің деректері және бөгде ұйымдардың коммерциялық ұсыныстары негізінде тауарларды жоғары бағамен сатып алу фактілері анықталды.

Жалпы мемлекеттік аудит барысында:

  • 274,4 млн теңгеге қаржылық заңбұзушылықтар;
  • 8,3 млрд теңгеге қаражатты тиімсіз жоспарлау;
  • шамамен 6 млрд теңгені тиімсіз пайдалану;
  • 134 рәсімдік бұзушылық пен 30 жүйелі кемшілік анықталды.

Тексеріс қорытындысы бойынша 1 материал құқық қорғау органдарына, әкімшілік құқықбұзушылық белгілері бар тағы 10 фактінің материалдары уәкілетті органдарға жіберілді.

Әлихан Смайылов Назарбаев зияткерлік мектептері бюджеттен сұратылған барлық қаражатты нақты есептеулермен негіздеуі қажет екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, НЗМ-ға қойылатын талаптар бюджеттік бағдарламалардың әкімшілерімен бірдей болуы керек.