Оның шамамен 380 млн теңгесі ғана қайтарылған
Батыс Қазақстан облысында интернет-алаяқтық ең кең таралған қылмыс түріне айналды. Ол барлық алаяқтық деректерінің 68%-ын құрайды, деп хабарлайды Azattyq Rýhy агенттігі «Мой город» басылымына сілтеме жасап.
Бұл туралы өңірлік полиция департаментінің бастығы Арман Оразалиев мәлімдеді.
Оның айтуынша, алаяқтардың әрекетінен келген жалпы шығын 2 млрд теңгеден асқан, алайда оның шамамен 380 млн теңгесі ғана қайтарылған. Бұған негізгі себеп – жәбірленушілердің полицияға кеш жүгінуі.
Оразалиев атап өткендей, алаяқтық схемалар барған сайын қиындап барады, ал уақыт созылған сайын қаражатты қайтару мүмкіндігі төмендей береді.
Полиция бірнеше мысал келтірді. Орал қаласында Instagram арқылы несие рәсімдеуге көмектесеміз деп уәде беріп, іс жүзінде 25,5 млн теңгені жымқырған екі адам ұсталды. Іс бойынша 67 эпизод тіркеліп, материалдар сотқа жолданған.
Тағы бір үш адамнан құралған топ WhatsApp арқылы әрекет еткен: олар жәбірленушілерге туыстарының атынан хабарлама жазып, қарызға ақша сұраған. Осылайша 14 эпизод бойынша 5 млн теңге ұрлаған.
Сондай-ақ трансұлттық схемалар да тіркелген. Курьер қызметін атқарған Өзбекстан азаматы 97 млн теңгені жымқыруға араласып, 5,5 жылға бас бостандығынан айырылды. Осындай мерзім Алматы тұрғынына да тағайындалды – ол 150 млн теңгені жымқырған.
Ақтөбе облысының тұрғыны жүргізуші куәлігін алуға көмектесемін деген жалған хабарландырулар арқылы адамдарды алдап, 1,2 млн теңгеден астам шығын келтірген.
Полиция қызметкерлері киберқылмыскерлер жәбірленушілерді жасына немесе әлеуметтік мәртебесіне қарап таңдамайтынын атап өтті, олар үшін бастысы – ақша немесе несие рәсімдеу мүмкіндігі. Дегенмен, көбіне зейнеткерлер, мұғалімдер мен медицина қызметкерлері зардап шегеді.
Тәуекелді азайту үшін қазақстандықтарға күмәнді шоттарды eGov порталы арқылы бұғаттау ұсынылады – бүгінде мұндай 80 мыңнан астам шот жабылған.
2024 жылдың тамыз айынан бастап елде Ұлттық банктің Антифрод орталығы жұмыс істейді. Ол күмәнді операцияларды нақты уақыт режимінде бақылап отырады. Оның көмегімен алаяқтардың қаражаты өткен «дропперлердің» 6,9 мыңға жуық шоты бұғатталған. Бұл шоттар бойынша жалпы шығын 2 млрд теңгеден асып, соның 39 млн теңгесі қайтарылған.
Полиция ескертеді: бөгде адамдарға жеке және банктік деректерді, сондай-ақ SMS арқылы келген кодтарды беруге болмайды.