Ет өңдеу саласында 200-ден астам, сүт өнеркәсібінде 180-ге жуық кәсіпорын жұмыс істеп тұр
Бүгінде Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешені жай ғана экономиканың бір секторы емес, елдің экспорттық әлеуетін айқындайтын басты стратегиялық бағытқа айналды. Жаһандық нарықтағы азық-түлік тапшылығы мен логистикалық тізбектердің өзгеруі жағдайында Қазақстан өзінің табиғи ресурстары мен географиялық артықшылықтарын тиімді пайдалануға көшті, деп жазады Azattyq Rýhy.
2025 жылдың қорытындысы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты 7 млрд АҚШ долларына жетіп, өткен жылмен салыстырғанда 37 пайызға өсуі – бұл саладағы сапалы трансформацияның айқын көрсеткіші. Мемлекеттің басты мақсаты – шикізатқа негізделген экспорттық модельден қосылған құны жоғары, терең өңделген өнімдерді сатуға өту. Бұл қадам елдің экономикалық егемендігін нығайтып қана қоймай, ауылдық аймақтардағы әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етудің негізгі тетігі болып табылады.
Былтыр ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі 9,8 трлн теңгеге жетіп, тұрақты 5,9 пайыздық өсімді көрсетті. Бұл жетістіктің негізінде егіс алқаптарын әртараптандыру мен интенсивті технологияларды енгізу саясаты жатыр. Республика бойынша жиналған 25,9 млн тонна астық, оның ішінде 19,3 млн тонна бидай елдің ішкі қажеттілігін қамтып, экспорттық басымдықты сақтауға мүмкіндік берді. Дегенмен, мемлекеттің басты жетістігі – тек бидайға иек артпай, майлы және бұршақ дақылдарының үлесін арттыруында. Соңғы жылдары нарық конъюнктурасына икемделудің нәтижесі көріне бастады, себебі майлы дақылдардан 4,8 млн тонна өнім алынды. Алқаптарды әртараптандыру өңдеу кәсіпорындарын сапалы шикізатпен қамтамасыз етіп қана қоймай, топырақ құнарын сақтауға және аграрлық сектордың рентабельділігін арттыруға жол ашты. Осы орайда, заманауи агротехнологияларды қолдану арқылы өнімділікті арттыру мәселесі алдыңғы қатарға шықты.
Экспорттық әлеуеттің артуы өңдеу саласының дамуымен тікелей байланысты. Азық-түлік өндірісінің көлемі 3,9 трлн теңгеге жетіп, 8,1 пайызға өсті. Қазіргі таңда Қазақстанда шикізатты ғана емес, дайын өнім шығаруға басымдық беріліп отыр. Ет өңдеу саласында 200-ден астам, сүт өнеркәсібінде 180-ге жуық кәсіпорын жұмыс істесе, майлы дақылдарды өңдеу қуаты 5 млн тоннадан асты. Әсіресе, астықты терең өңдеу бағытындағы жаңа өндіріс орындарының іске қосылуы жоғары технологиялық өнімдердің үлесін арттыруда. Сары май, өсімдік майы, макарон өнімдері мен жарма түрлерінің өндірісіндегі серпін отандық өнімнің сыртқы нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін дәлелдейді. Аталған бағыт жаңа жұмыс орындарының ашылуына, өңірлердің экономикалық белсенділігінің артуына және өндірістік тізбектердің нығаюына оң ықпал етуде.
АӨК саласының қарқынды дамуына мемлекет тарапынан жүзеге асырылып жатқан ауқымды қолдау шаралары әсер етіп отыр. Бүгінде мемлекет аграрлық секторды ынталандырудың бірнеше негізгі тетіктерін іске асыруда. Біріншіден, инвестициялық субсидиялау арқылы жаңа өндіріс орындарын ашу мен техниканы жаңарту шығындарының бір бөлігі өтеледі. Екіншіден, «Аграрлық несие корпорациясы» мен «ҚазАгроФинанс» арқылы берілетін төмен пайыздық несиелер мен лизингтік бағдарламалар шаруалардың қаржылық жүктемесін айтарлықтай жеңілдетті. Үшіншіден, «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында ауыл тұрғындарының кәсіпкерлік бастамаларына қолдау көрсетіліп, кооперацияны дамытуға жағдай жасалуда. Сондай-ақ, салықтық жеңілдіктер мен экспортты ілгерілету мақсатындағы «QazTrade» және «KazakhExport» арқылы көрсетілетін қызметтер отандық тауар өндірушілердің халықаралық аренаға шығуына жол ашты. Инфрақұрылымдық қолдау, атап айтқанда, заманауи суару жүйелерін енгізу және логистикалық орталықтар салу мәселелері де мемлекеттің басты назарында.
Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешені сапалы трансформация кезеңін сәтті өткеруде. Өндіріс көлемінің ұлғаюы мен өңдеу саласының жандануы елдің тұрақты дамуына берік негіз қалады. Сарапшылардың пікірінше, қосылған құны жоғары өнім өндірісіне басымдық беру отандық аграрлық сектордың жаһандық нарықтағы позициясын бекемдей түседі. Болашақта астықты терең өңдеу және жоғары технологиялық өнімдер экспортын ұлғайту арқылы Қазақстан әлемдік азық-түлік хабтарының біріне айналуға толық мүмкіндігі бар. Мемлекет пен бизнестің бірлескен күш-жігері, инновациялық тәсілдер мен тиімді қолдау тетіктері АӨК саласын ел экономикасының мызғымас тірегіне айналдырмақ.