139 елдің арасында 73-орынға тұрақтады
Қазақстан Global Innovation Index 2026 халықаралық инновациялық даму рейтингінде нәтижесін жақсартып, 139 елдің арасында 73-орынға тұрақтады. Осылайша, ел бір жыл ішінде сегіз сатыға жоғарылап, Орталық Азия мемлекеттері арасында үздік нәтиже көрсетті, деп хабарлайды Azattyq Rýhy.
Мемлекет инновацияны экономиканы дамытудың негізгі бағыттарының бірі ретінде қарастырып отыр. Бұл бағытта ғылыми зерттеулерді қолдау, технологиялық кәсіпкерлікті дамыту және отандық әзірлемелерді өндіріске енгізу жұмыстары қолға алынған.
Инновация мемлекеттік саясаттың басым бағытына айналды
Қазақстанда білім, ғылым және инновация салаларын дамыту мемлекеттік саясаттың басым бағыттары ретінде айқындалған.
2026 жылғы сәуірде осы саладағы бастамаларды үйлестіру мақсатында Инновацияларды дамыту жөніндегі кеңес құрылды. Мемлекеттік қолдау ғылыми зерттеулер жүргізуден бастап, олардың нәтижелерін коммерцияландыруға және дайын өнімді нарыққа шығаруға дейінгі кезеңдерді қамтиды.
Қолдау тетіктерінің қатарында ғылыми жобаларды гранттық қаржыландыру, ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыру, бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру және жер қойнауын пайдаланушылар қаражатын ғылыми-зерттеу жұмыстарына бағыттау бар.
Сонымен қатар 2026–2028 жылдарға арналған ғылымды дамытудың басым бағыттары бекітілді. Қазақстан халықаралық ғылыми ынтымақтастықты да кеңейтіп келеді. Атап айтқанда, Еуропалық Одақтың Horizon Europe бағдарламасы аясында, соның ішінде TIBERIUM жобасы арқылы бірлескен жұмыстар жүргізілуде.
Мемлекеттік қолдаудың жаңа моделі енгізіледі
2026 жылғы қазанда Инновацияларды дамытудың 2026–2030 жылдарға арналған тұжырымдамасы бекітілді.
Жаңа құжат мемлекеттік қолдау жүйесін қайта қарауды көздейді. Енді қаржыландыруда атқарылған жұмыс көлемінен гөрі нақты технологиялық және экономикалық нәтижелерге басымдық берілмек.
Атап айтқанда, бизнестің нақты технологиялық мәселелерін шешетін жобаларға, технологиялық дайындық деңгейі TRL 4–6 аралығындағы әзірлемелерге және өлшенетін әлеуметтік-экономикалық нәтиже беретін бастамаларға назар аударылады.
Сондай-ақ өңірлердің экономикалық ерекшеліктерін ескеру, венчурлік нарықты дамыту, технологиялар трансферін жолға қою, зияткерлік меншікті басқару және жасанды интеллект саласындағы құзыреттерді арттыру көзделген.
Жоғары технологиялық өнім экспорты бойынша өсім бар
Global Innovation Index 2026 рейтингіндегі Қазақстан көрсеткіштерінің жақсаруы бірқатар бағыттан байқалады.
Атап айтқанда, жоғары технологиялық өнімдер экспорты бойынша ел тоғыз сатыға көтеріліп, 27-орынға шықты. Ал өндіріс пен экспорттың күрделілік деңгейі көрсеткішінде бірден 29 сатыға жоғарылап, 54-орынды иеленді.
Халықаралық рейтингтің 46 көрсеткіші бойынша оң динамика тіркелген.
Сонымен бірге Қазақстандағы инновациялық белсенділік деңгейі 11,9 пайызға жеткен. Ал ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға жұмсалған шығын жалпы ішкі өнімнің 0,16 пайызын құрады.
Алда қандай міндеттер тұр?
Мамандар мен сала өкілдері үшін ендігі маңызды міндет – рейтингтегі өсімді нақты экономикалық нәтижеге айналдыру. Бұл үшін ғылыми зерттеулерге бизнестің инвестициясын арттыру, стартаптарды қолдау, инновациялық инфрақұрылымды дамыту және отандық технологияларды өндірісте кеңінен қолдану қажет.
2026–2030 жылдарға арналған тұжырымдама ғылым, бизнес және мемлекет арасындағы байланысты күшейтуге бағытталған.
Негізгі мақсат – ғылыми жаңалықтарды экономиканың нақты секторына енгізу, жаңа өндірістер ашу, жоғары технологиялық жұмыс орындарын құру және еңбек өнімділігін арттыру.
Қазақстанның халықаралық инновациялық рейтингте сегіз сатыға жоғарылауы – оң көрсеткіш. Дегенмен елдің технологиялық бәсекеге қабілеттілігі ендігі жерде рейтингтегі орынмен ғана емес, отандық ғылыми әзірлемелердің өндірісте қаншалықты қолданылатынымен және олардың экономикаға әкелетін нақты пайдасымен өлшенбек.