Соңғы үш жылда Шымкенттің жалпы өңірлік өнімі шамамен екі есеге өскен
Шымкент соңғы жылдары экономикалық әлеуетін айтарлықтай арттырып, еліміздегі қарқынды дамып келе жатқан қалалардың біріне айналды. Қаладағы өндіріс, құрылыс, сауда және қызмет көрсету салаларының белсенді дамуы өңір экономикасының жалпы көрсеткіштеріне де оң әсерін тигізіп отыр, деп хабарлайды Azattyq Rýhy.
Мәселен, соңғы үш жылда Шымкенттің жалпы өңірлік өнімі шамамен екі есеге өскен. Егер 2022 жылы бұл көрсеткіш 3,3 трлн теңге деңгейінде болса, 2025 жылдың қорытындысында 5,7 трлн теңгеге жетті.
Қаланың экономикалық өсім қарқыны да республикалық орташа көрсеткіштен жоғары. 2025 жылдың қаңтар-желтоқсан айларындағы мәлімет бойынша, Қазақстан бойынша жалпы өңірлік өнімнің өсімі 6,5 пайызды құраған. Ал Шымкентте бұл көрсеткіш 11 пайызға жетіп, республикалық деңгейден шамамен екі есеге жуық жоғары нәтиже көрсетті.
Осылайша, Шымкент өткен жылдың қорытындысы бойынша жалпы өңірлік өнімнің өсім қарқыны ең жоғары үш өңірдің қатарына енді. Алғашқы орында 11,6 пайыздық көрсеткішпен Астана тұрса, екінші орында 11 пайызбен Шымкент, үшінші орында 9,3 пайыздық өсіммен Түркістан облысы орналасты.
Бұл көрсеткіштер мегаполистің экономикалық белсенділігі артып, жаңа өндіріс орындары мен инвестициялық жобалардың іске қосылып жатқанын көрсетеді. Қаланың кәсіпкерлік белсенділігінің өсуі, өнеркәсіп пен құрылыс көлемінің ұлғаюы және қызмет көрсету саласының кеңеюі алдағы уақытта да Шымкент экономикасының негізгі қозғаушы күштерінің бірі болмақ.
Шымкенттің экономикалық өсімі 2025 жылдың алғашқы жартыжылдығында да жоғары қарқынмен жалғасты. Қаңтар-маусым айларының қорытындысы бойынша қаланың жалпы өңірлік өнімі 2 237,5 млрд теңгеге жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 8,7 пайызға артқан. Бұл нәтиже сол кезеңдегі республикалық орташа көрсеткіштен де жоғары.
Экономика көлемі жөнінен Шымкент бүгінде Қазақстан өңірлері арасында Астанадан кейінгі екінші орында тұр. Бұл қаланың ел экономикасындағы рөлінің біртіндеп күшейіп келе жатқанын көрсетеді.
Дегенмен жалпы республикалық ЖӨӨ құрылымындағы Шымкенттің үлесі әзірге 3,6 пайыз деңгейінде. Яғни қала экономика көлемі жағынан ғана емес, ең алдымен даму қарқынымен ерекшеленіп отыр. Басқаша айтқанда, Шымкенттің қазіргі негізгі артықшылығы – экономикалық «салмағында» емес, оның тұрақты өсім көрсетуінде.
Бұл динамика қаланың өндірістік әлеуетін кеңейтуге, жаңа инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға және кәсіпкерлік белсенділікті арттыруға мүмкіндік береді. Егер қалыптасқан жоғары қарқын сақталса, алдағы жылдары Шымкенттің республика экономикасындағы үлесі де айтарлықтай өсуі мүмкін.
Өнеркәсіп (20%) пен сауда (25,5%) үлестерінің қатар өсуі Шымкент экономикасының тек бір фактормен (мысалы, тек құрылыспен немесе тек бір ірі кәсіпорынмен) емес, әртүрлі бағыттар есебінен дамып жатқанын білдіреді. Мұндай құрылым тұрақтылық тұрғысынан маңызды: егер бір сала бәсеңдесе, экономика толығымен құламайды, өйткені жүктеме бірнеше саланың арасында бөлінген.
2026 жылдың алғашқы 5 айында Түркістан облысы қысқа мерзімді экономикалық өсім бойынша республика бойынша 1-орынды иеленген, өнеркәсіп өнімінің көлемі 722,4 млрд теңгеге жетіп, 131,9% құраған, бұл Шымкент пен айналасындағы өңірдің жалпы экономикалық серпінін көрсетеді.
Дегенмен, 2026 жылғы қаңтар-мамырда негізгі капиталға салынған инвестициялар Шымкент қаласында 18,2%-ға төмендеген, бұл өткен жылдары салынған ірі жобалардың аяқталуымен байланысты болуы мүмкін, бірақ жалпы өндірістік көрсеткіштер өсуін жалғастырып тұр.
Шымкент экономикасының тұрақты өсіміне бірнеше негізгі сала қатар үлес қосып отыр. Қаланың экономикалық құрылымы өнеркәсіп, сауда және шағын және орта бизнестің дамуымен ерекшеленеді. Әсіресе энергетика мен тау-кен өндіру салалары өндірістік сектордың маңызды бағыттарының бірі саналады.
Сонымен қатар өңірде өңдеу өнеркәсібін дамытуға да басымдық беріліп келеді. Соның ішінде фармацевтика мен тоқыма өнеркәсібінің әлеуеті жоғары. Бұл бағыттарда жаңа өндірістер ашылып, кәсіпорындардың қуатын арттыруға және өнім түрлерін көбейтуге мүмкіндік беретін жобалар жүзеге асырылуда.
Шымкент пен оған іргелес Түркістан өңірі тарихи және өндірістік мүмкіндіктеріне байланысты фармацевтика мен тоқыма өнеркәсібінің маңызды орталықтарының бірі болып отыр. Бұл салалардың дамуы ішкі нарықты отандық өніммен қамтамасыз етіп қана қоймай, жаңа жұмыс орындарын ашуға, инвестиция тартуға және экспорттық әлеуетті арттыруға жол ашады.
Осы тұрғыдан алғанда, Шымкент экономикасының ерекшелігі – бір ғана салаға тәуелді болмай, бірнеше бағыттың қатар дамуы. Өнеркәсіптің күшеюі, сауда айналымының өсуі және шағын әрі орта бизнестің белсенділігі қаланың экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ететін негізгі факторлардың бірі болып отыр.